Cựu kỷ lục gia thế giới marathon nữ, vận động viên Kenya Brigid Kosgei, cùng ngôi sao chạy đường dài Uganda Jacob Kiplimo, đã tự nguyện tham gia một chương trình kiểm tra doping tăng cường do Đơn vị Liêm chính Điền kinh (AIU) vận hành. Theo CITIUS MAG, chương trình này do Nike và công ty quản lý của hai người là Rosa Associati tài trợ, hai người tham gia chương trình sau các giải marathon mùa xuân năm 2026.
Số lần kiểm tra vượt xa tiêu chuẩn thông thường
Theo yêu cầu của chương trình, mỗi vận động viên mỗi năm phải trải qua ít nhất 25 lần kiểm tra ngoài thi đấu, mẫu của họ phải được phân tích từ 100 đến 120 lần. So sánh với tiêu chuẩn thông thường: các vận động viên trong nhóm kiểm tra marathon trung bình mỗi năm trải qua khoảng 6 lần kiểm tra ngoài thi đấu, mẫu được phân tích 12 đến 16 lần. 25 lần kiểm tra mà Kosgei và Kiplimo phải trải qua đều là kiểm tra đột xuất, tuân thủ quy định của Cơ quan Chống Doping Thế giới và do AIU thực hiện độc lập. Ngoài ra, còn có thể bố trí kiểm tra bổ sung dựa trên thông tin tình báo và dữ liệu, nhằm xác định thời điểm kiểm tra hữu ích nhất.
Cách làm này không phải lần đầu xuất hiện. Chương trình áp dụng theo mô hình mà một vận động viên khác là Sabastian Sawe đã sử dụng trước marathon Berlin 2025 và marathon London 2026. Năm nay, AIU đề xuất phân bổ khối lượng kiểm tra tương đương trải đều cả năm, thay vì dồn vào vài tháng.
Kosgei: Một tuần có thể bị kiểm tra hai, ba lần
Kosgei từng công khai nói về tần suất bị kiểm tra của mình ở Kenya, cô cho biết có khi một tuần phải trải qua hai đến ba lần kiểm tra.
"Đây là để chứng minh với thế hệ trẻ rằng tôi trong sạch." Kosgei nói.
Cô hiểu rõ cần những gì để đứng trên đỉnh cao marathon. Năm 2019, cô thắng marathon Chicago với 2 giờ 14 phút 04 giây, lập kỷ lục thế giới nữ, kỷ lục này được giữ đến năm 2023 khi vận động viên Ethiopia Tigst Assefa chạy 2 giờ 11 phút 53 giây tại Berlin. Việc Kosgei chọn chấp nhận kiểm tra bổ sung là một tín hiệu gửi đến các vận động viên trẻ về tầm quan trọng của cạnh tranh công bằng — cô không chỉ dựa vào lịch kiểm tra tiêu chuẩn, mà chủ động chấp nhận sự giám sát nghiêm ngặt hơn.
Kiplimo: Muốn mọi người biết chúng tôi chạy trong sạch
Kiplimo cũng giải thích lý do anh muốn tham gia chương trình.
"Với tôi, tôi quyết định chấp nhận kiểm tra bổ sung vì tôi muốn một nền thể thao trong sạch, để mọi người có thể tin tưởng và biết rằng chúng tôi chạy trong sạch." Anh nói.
Vận động viên Uganda này đã thắng marathon Chicago 2025 với 2 giờ 02 phút 23 giây. Anh còn chạy 2 giờ 00 phút 28 giây tại marathon London tháng 4 năm 2026, giành vị trí thứ ba, đây là một trong những thành tích nhanh nhất lịch sử marathon.
Vì sao niềm tin trở thành vấn đề
Trong một môn thể thao đã có nhiều vận động viên nổi tiếng bị xử phạt vì doping, ngay cả những màn trình diễn phi thường cũng có thể gây nghi ngờ. Điều này không có nghĩa là mọi cuộc chạy phá kỷ lục đều đáng bị nghi ngờ, nhưng những vụ việc trong quá khứ khiến cạnh tranh trong sạch trở thành điều mà nhiều người hâm mộ quan tâm hơn.
Tại marathon Chicago 2024, Ruth Chepngetich chạy 2 giờ 09 phút 56 giây, trở thành người phụ nữ đầu tiên chạy dưới 2 giờ 10 phút ở cự ly 26,2 dặm. Thành tích của cô nhanh hơn gần hai phút so với kỷ lục thế giới nữ 2 giờ 11 phút 53 giây do Assefa lập tại Berlin năm 2023. Do mức cải thiện và tốc độ chạy, kết quả này đã thu hút sự chú ý rộng rãi.
Nhưng những nghi vấn xoay quanh màn trình diễn này trở nên nghiêm trọng hơn vào tháng 7 năm 2025 — AIU thông báo Chepngetich bị đình chỉ tạm thời vì phát hiện chất lợi tiểu bị cấm hydrochlorothiazide. Tháng 10 năm 2025, cô thừa nhận vi phạm quy định chống doping, sau đó bị cấm thi đấu ba năm.
Chepngetich không phải là vận động viên marathon nổi tiếng duy nhất dính vào các vụ doping trong những năm gần đây:
Nhà vô địch marathon New York 2021 Albert Korir bị cấm thi đấu năm năm vào năm 2026 sau khi dương tính với CERA. Geoffrey Yegon, sau khi thắng marathon Singapore 2024, bị phát hiện chất cấm trong lần kiểm tra sau cuộc đua, bị cấm thi đấu hai năm và mất tiền thưởng. Cựu vô địch marathon Boston và Chicago Lawrence Cherono bị cấm thi đấu bảy năm vào năm 2024 do phát hiện trimetazidine và các vi phạm chống doping khác. Vận động viên marathon Ethiopia Tiruye Mesfin bị xác định vi phạm chống doping do bất thường trong hộ chiếu sinh học vận động viên, sau khi thừa nhận đã bị cấm thi đấu ba năm vào tháng 9 năm 2026.